บทคัดย่อ

        การศึกษาอนาคตการสาธารณสุขสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนพ.ศ. 2553 สร้างฉากทัศน์สุขภาพประชาชนที่มีโอกาสเป็นไปได้สูงและฉากทัศน์การกระจายอำนาจการเมืองการปกครองล้มเหลวแล้วส่งผลกระทบรุนแรงต่อสุขภาพประชาชน โดยวิธี Soft Approach จัดประชุมนักวิชาการศูนย์วิชาการสาธารณสุขเขต 10 ประชุมระดมสมอง 4 ครั้งสร้างฉากทัศน์ จากนั้นประเมินฉากทัศน์โดยแบบสอบถามจากแพทย์ ทันตแพทย์ นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญสาธารณสุข และประชุมกลุ่มย่อย ผู้นำท้องถิ่น ผู้นำชุมชน ประชาชน องค์กรด้านสุขภาพของรัฐและเอกชน รวมใช้เวลา 4 เดือน ตั้งแต่ตุลาคม 2543 - มกราคม 2544 ผลการศึกษามีดังนี้

          สุขภาพประชาชนที่เป็นไปได้สูง โรครุนแรงเกิดเนื่องจากแรงงานต่างชาติซึ่งอพยพเข้ามาขายแรงงานมากขึ้น จนทำให้โรคที่เคยหมดไปกลับมาเป็นปัญหาใหม่ การติดยาเสพติดแพร่หลายไปทุกกลุ่มอายุ การติดเชื้อเอดส์เกี่ยวข้องกับยาเสพติด โรคจากมลภาวะพบมากขึ้นจนทำให้เด็กเป็นโรคภูมิแพ้และโรคระบบทางเดินหายใจ ขาดเชาวน์ปัญญา มีสาเหตุทั้งจากมลภาวะเป็นพิษและครอบครัวขาดความอบอุ่น ประชาชนเกิดภาวะเครียดสูงขึ้น อายุขัยเฉลี่ยลดลง อัตราเพิ่มประชากรลดลง แต่ระบบบริการสุขภาพมีการพัฒนาคุณภาพมากขึ้น การแพทย์แผนไทยและภูมิปัญญาชาวบ้านได้รับการส่งเสริมพัฒนา แต่คุณภาพยังไม่ดีพอ ประชาชนมีโอกาสเลือกใช้ระบบบริการทางการแพทย์ และสามารถตรวจสอบข้อมูลด้านสุขภาพได้ แต่ต้องรับผิดชอบเสียค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพสูงขึ้นหากการกระจายอำนาจทางการเมืองและการปกครองล้มเหลวก่อเกิดผลกระทบ คือ ระบบบริการสุขภาพขาดการควบคุม ทำให้ค่าบริการรักษาพยาบาลแพงมาก แรงงานต่างชาติเข้าเมืองได้จากการให้สินบนเจ้าหน้าที่รัฐในการปลอมแปลงเอกสาร โรคจากแรงงานต่างชาติมีความรุนแรงและพบเชื้อโรคดื้อยามากขึ้น เกิดปัญหาอาชญากรรมรุนแรง ยาเสพติดมีแพร่หลายทุกรูปแบบและมอมเมาทั้งเด็กและเยาวชน เกิดเสรีทางเพศ การทำแท้งที่ผิดกฎหมาย เด็กถูกทอดทิ้ง อาชญากรรมทางเพศรุนแรง ปัญหาโรคเอดส์ นอกจากนี้ยังเกิดโรคจากมลภาวะซึ่งก่อให้เกิดความพิการทางสมอง ความพิการจากอุบัติเหตุที่รุนแรง ระบบบริการสุขภาพที่ขาดการควบคุมและไม่มีแผนดูแลสุขภาพที่ต่อเนื่อง จนทำให้โรคบางโรคกลับมาใหม่ เช่นโรคที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีนทั้งหลาย จากฉากทัศน์ดังกล่าวเมื่อมีนโยบายกระจายอำนาจ ควรดำเนินการควบคุมกำกับ ร่วมกับการตรวจสอบที่มีคุณภาพ ควรสนับสนุนข้อมูลทางวิชาการอย่างจริงจัง เพื่อแผนปฏิรูปสุขภาพประชาชนจะได้มีการนำไปปฎิบัติอย่างต่อเนื่อง ชัดเจน เป็นรูปธรรม โดยเฉพาะในการถ่ายโอนภาระงานด้านสุขภาพที่ต้องเน้นการพัฒนาศักยภาพของหน่วยงานที่รับการถ่ายโอนด้วย