การฝึกซ้อมแผนภูมิภาค ARDEX-08
Regional Disaster Emergency Response Simulation Exercise: ARDEX)
 

1.  Ardex คือ สมาคมประชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อาเซียน ได้มีความร่วมมือในด้านการจัดการภัยพิบัติตั้งแต่ปี ค.ศ. 1976 และต่อมาในปี ค.ศ. 2005 อาเซียนได้ร่วมกันจัดทำความตกลงอาเซียนว่าด้วยการจัดการภัยพิบัติ และการตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉิน ซึ่งมีสาระสำคัญคือ การจัดตั้งกลไกระดับภูมิภาคและการจัดทำแนวทางในการดำเนินความร่วมมือระหว่างกันในกรณีเกิดภัยพิบัติขนาดใหญ่ขึ้นในประเทศใดประเทศหนึ่งในอาเซียน
                 ความตกลงเซียนฯ ได้กำหนดให้มีการจัดทำมาตรฐานวิธีปฏิบัติ (Standard Operating Procedure,SOP) สำหรับ
                 1) ระดมทรัพยากรในอาเซียนเพื่อตอบสนองต่อเหตุการณ์ภัยพิบัติขนาดใหญ่
                 2) การใช้สินทรัพย์ทางทหารและพลเรือนสำหรับการบรรเทาทุกข์และการตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉิน
                 3) การประสานงานสำหรับการปฏิบัติการร่วมในการบรรเทาทุกข์และการตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉิน
                ต่อมาได้มีการพัฒนา SOP ดังกล่าวข้างต้นเป็นเอกสารชื่อมาตรฐานวิธีการปฏิบัติสำหรับระบบการเตรียมพร้อมและการประสานงานในการปฏิบัติการร่วมของภูมิภาคเอเซียนในการบรรเทาภัยพิบัติและการตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉิน (ASEAN Regional Disaster Simulation Exercise) หรือเรียกว่า SASOP ซึ่งมีเนื้อหาครอบคลุม 2 เรื่องหลักคือการเตรียมความพร้อมก่อนเกิดภัยพิบัติ และแนวทางขั้นตอนการปฏิบัติเมื่อเกิดภัยเกิดขึ้น
                 เพื่อให้การพัฒนา SASOP เป็นไปอย่างต่อเนื่อง อาเซียนจึงได้จัดกิจกรรมประจำปีขึ้นมีชื่อเรียกว่า การฝึกซ้อมแผนเผชิญภัยพิบัติฉุกเฉินระดับภูมิภาคของอาเซียน (ASEAN Standby Arrangement and Standard Operating Procedures) หรือเรียกเป็นรหัสว่า ARDEX โดยเริ่มจัดครั้งแรก ARDEX-05 ที่ประเทศมาเลเซีย ต่อมา ARDEX-06 ที่กัมพูชา และ ARDEX-07 ที่ประเทศสิงคโปร์
 

2.  ARDEX ที่ผ่านมา
                              
                                                    ตารางลำดับการเป็นเจ้าภาพการจัด ARDEX ที่ผ่านมา
 

3.  เป้าหมายการฝึกซ้อมแผน (Aim of the Exercise)

                  เพื่อทดสอบ ทบทวน และฝึกปฏิบัติกระบวนการและขั้นตอนที่กำหนดไว้ใน SASOP ระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนด้วยกัน และหน่วยงานระหว่างประเทศในการรับมือกับภัยพิบัติขนาดใหญ่ โดยมีองค์ประกอบดังนี้
                  3.1 การประสานงานด้านการร้องขอความช่วยเหลือ และการตอบรับความช่วยเหลือ
                  3.2 การประสานสอดคล้องกันด้านการผ่านข้ามพรหมแดน (บุคลากรและเครื่องมือ)ระหว่างประเทศอาเซียนกับหน่วยงานระหว่างประเทศ
                  3.3 การทดสอบกระบวนการอำนวยความสะดวก ณ จุดผ่านแดน
                

4. การเตรียม ARDEX-08

                 การฝึกซ้อมแผน ARDEX-08 ประจำปี 2551 ประเทศไทย โดยกรม ปภ. ได้รับมอบหมายให้เป็นเจ้าภาพจัดการฝึกซ้อมฯ โดยได้กำหนดในระหว่างวันที่ 25-29 สิงหาคม 2551 ณ นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง ซึ่งมีการเตรียมการจัดงานดังนี้
                 มีการตั้งคณะกรรมการเตรียมการสำหรับการฝึกซ้อมแผนเผชิญภัยพิบัติฉุกเฉินระดับภูมิภาคเอเซียน ประจำปี 2551 โดยมีอธิบดีเป็นประธานและคณะทำงานอีก 3 คณะ ประกอบด้วย
                 1)  คณะทำงานกำหนดรูปแบบการฝึกซ้อมแผนแผนเผชิญภัยพิบัติฉุกเฉินระดับภูมิภาคอาเซียน ประจำปี 2551 มีรองอธิบดีฝ่ายปฏิบัติการเป็นหัวหน้าคณะทำงาน และ ผอ.ศูนย์อำนวยการฯ เป็นเลขานุการ
                 2)  คณะทำงานสนับสนุนการฝึกซ้อมแผนแผนเผชิญภัยพิบัติฉุกเฉินระดับอาเซียน ประจำปี 2551 มีรองอธิบดีฝ่ายบริหาร เป็นหัวหน้าคณะทำงาน และผอ.สำนักนโยบายฯ เป็นเลขานุการ
                 3)  คณะทำงานสนับสนุนการฝึกซ้อมแผนแผนเผชิญภัยพิบัติฉุกเฉินระดับอาเซียน ประจำปี 2551 มีรองอธิบดีฝ่ายวิชาการ เป็นหัวหน้าคณะทำงาน และผอ.สำนักวิจัยฯ เป็นเลขานุการ
 

5. สถานการณ์จำลองการฝึกซ้อม ARDEX-08

                 การฝึกซ้อมแผน ARDEX-08 จะดำเนินการโดยต่อยอดสถานการณ์จากการฝึกซ้อมบริหารวิกฤติการณ์แห่งชาติ(Crisis Management Exercise-CMEX-08) ซึ่งสรุปการจัดทำScenario ของการฝึกซ้อม CMEX-08 ได้กำหนดสถานการณ์สมมติว่าเกิดพายุดีเปรสชั่น และทวีกำลังเป็นพายุใต้ฝุ่นมีศูนย์กลางอยู่ที่อ่าวไทยและเคลื่อนตัวเข้าสู่ชายฝั่งทะเล จังหวัดระยอง ทำให้บริเวณดังกล่าวเกิดพายุพัดกระหน่ำรุนแรงกับมีฝนตกหนักมากทำให้เรือบรรทุกสินค้า เรือประมงอับปาง อาคารบ้านเรือนของประชาชน และทางราชการ สิ่งสาธารณประโยชน์ภายในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดได้รับความเสียหายจำนวนมาก รวมทั้งมีการระเบิดของถังก๊าช ทำให้เกิดสารเคมีรั่วไหลทั้งบนบกและในทะเล เนื่องจากสถานการณ์ภัยพิบัติมีความรุนแรง จำเป็นต้องระดมสรรพกำลังจากทุกภาคส่วนทั้งทหารและพลเรือนเพื่อช่วยเหลือในพื้นที่ โดยมีการจัดการกับสถานการณ์ ได้แก่ การรับมือสถานการณ์ไฟไหม้ การช่วยเหลือผู้ติดค้างอยู่ในซากอาคารถล่ม การกู้ภัยจากสารเคมีและวัตถุอันตราย และการขจัดคราบน้ำมันในทะเล เป็นต้น สถานการณ์วิกฤตยังคงทวีความรุนแรงอย่างต่อเนื่องเป็นบริเวณกว้าง รวมทั้งมีผู้บาดเจ็บ และเสียชีวิตจำนวนมาก กำลังจากทุกภาคส่วนไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ได้ จำเป็นต้องรับความช่วยเหลือจากประเทศสมาชิกอาเซียน และหน่วยงานระหว่างประเทศ
 

6.  ขอบข่ายของการซ้อมแผน ( Scope of Exercise )

               มีขั้นตอนการดำเนินการตอบโต้ภัยพิบัติ 4 ประการ ดังนี้
               6.1  การเปิดสถานการณ์  ( Activation )  ประกอบด้วยกระบวนการติดต่อสื่อสารต่างๆ คือ การประกาศสถานการณ์ภัยพิบัติฉุกเฉินโดยประเทศเจ้าภาพ  การร้องขอความช่วยเหลือจากต่างประเทศ และการเสนอให้ความช่วยเหลือจากอาเซียนและหน่วยงานภายนอกอาเซียน
             6.2  การระดมสรรพกำลังและทรัพยากร  ( mobilization ) ประกอบด้วยกระบวนการเสนอผู้มีอำนาจในการตัดสินใจ การรวบรวม การเตรียมการ การสั่งใช้สินทรัพย์เพื่อการช่วยเหลือ การเดินทางออกประเทศ การเดินทางเข้าประเทศที่ร้องขอความช่วยเหลือ การดำเนินการตามขั้นตอนการผ่านเข้า – ออกประเทศ ณ ท่าอากาศยานหรือท่าเรือและการปฏิบัติการร่วมกัน ทั้งนี้กิจกรรมดังกล่าวอาจจะมีการทดสอบการส่งสินทรัพย์ด้านช่วยเหลือผู้ประสบภัยจริง และจะมีอย่างน้อยหนึ่งประเทศที่จะส่งสิ่งของให้ความช่วยเหลือ
               6.3  การปฏิบัติการ ( engagement ) ประกอบด้วยการรับ การจัดการและการเก็บสิ่งของช่วยเหลือ ณ ประเทศเจ้าภาพ การบรรยายสรุปเหตุการณ์ การมอบหมายงาน การติดตามผลการปฏิบัติงาน การประสานงาน ณ พื้นที่ปฏิบัติงาน การสื่อสารและกระบวนการตัดสินใจของประเทศเจ้าภาพก็จะอยู่ในองค์ประกอบนี้ด้วย
            6.4  การถอนกำลังกลับ ( de-mobilization ) ประกอบด้วยการหยุดปฏิบัติการ การรายงานการชี้แจง การผ่านขั้นตอนของท่าอากาศ – ท่าเรือ และการเดินทางออกจากประเทศที่ขอรับการช่วยเหลือ
 

7.  ผู้ที่คาดว่าจะเข้าร่วมการฝึกซ้อม ( Expected  Participants )

             ผู้ที่คาดว่าจะเข้าร่วมการฝึกซ้อมครั้งนี้ ได้แก่
             1)  ทีมกู้ภัยทั้งระดับท้องถิ่นและระดับชาติ และจากกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด กองทัพ หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้อง, NGOs,และอาสาสมัคร
             2)  ทีมกู้ภัยจากประเทศสมาชิกอาเซียน
             3)  ทีมกู้ภัยจากหน่วยงานขององค์กรสหประชาชาติที่ได้รับเชิญ และองค์กรระหว่างประเทศ
             4)  ประธาน  ACDM  จะเชิญผู้แทนจากประเทศอาเซียน +3 ได้แก่ จีน เกาหลี และญี่ปุ่น ASEAN Regional  Forum ( ARF ) หน่วยงาน UN  ที่เกี่ยวข้อง และองค์กรในภูมิภาคและระหว่างประเทศเป็นผู้สังเกตการณ์การฝึกซ้อม
 

8.  กำหนดการฝึกซ้อมแผน ( Tentative Exercise Programme )

            การฝึกซ้อมแผน  ARDEX – 08  จะจัดเป็นเวลา 4 วัน ระหว่างวันที่ 25 – 28 สิงหาคม 2551 โดยมีกำหนดการดังนี้
 

9.ตารางแผนการฝึกซ้อม (Exercise Planning Schedule)

              การประชุมคณะกรรมการวางแผนการฝึกซ้อม ARDEX-08 ร่วมกับประเทศสมาชิกอาเซียนและหน่วยงาน UN
ที่เกี่ยวข้อง และองค์กรระหว่างประเทศ ดังนี้
 

10.การจักดารด้านโลจิสติกส์ (Logistics Arrangements)

             ผู้มีส่วนร่วมในการฝึกซ้อมจะต้องรับผิดชอบค่าเดินทางและค่าที่พัก กรม ปภ. จะจัดทำรายชื่อผู้เข้าพักตามแบบฟอร์มการลงทะเบียนเข้าพัก และจัดรถบริการรับ - ส่ง ผู้เข้าร่วมงานจากสนามบินไปยังที่พักโรงแรมในพัทยา และจากโรงแรมไปยังสถานที่ฝึกซ้อม ณ นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง
 

11.การแถลงข่าวต่อสื่อมวลชน (Madia Involvement)

             ประธาน ACDM จะแถลงข่าวการจัดการฝึกซ้อมแผน ARDEX-08 ประมาณวันที่ 10 สิงหาคม 2551 ก่อนการฝึกซ้อมจริง 2 สัปดาห์ และออกประกาศครั้งที่ 2 จะดำเนินการก่อนการซ้อมแผนเป็นเวลา 1 วัน ซึ่งประเทศไทยจะได้เชิญและประสานงานกับสื่อมวลชนในท้องถิ่นมาเพื่อทำข่าว รวมทั้งประเทศสมาชิกอื่นๆ จะสนับสนุนการเผยแพร่ ARDEX-08 ผ่านทางสื่อในประเทศตามลำดับ